طور خلاصه بيان مىشوند . 1 . قطعى بودن ديدگاه علمى و نبودن ديدگاه مخالف مهمى در مقابل آن . 2 . در صورت قطعى نبودن الف . اگر مورد پذيرش جوامع علمى باشد تنها به صورت احتمال در آيه ، قابل طرح است . ب . اگر مورد پذيرش جوامع علمى قرار نگرفته باشد ، به عنوان احتمال نيز طرح آن صحيح نيست . 3 . قرار دادن آيات به عنوان اصل و اساس براى بهره بردن و طرح يك ديدگاه علمى . « 1 » 4 . رعايت تناسب ظاهر آيه با مطالب علوم تجربى . 5 . استخدام علوم تجربى براى فهم بهتر قرآن . اين خود يكى از مبانى مهم تفسير علمى قرآن كريم مىباشد كه در مقابل آن دو مبناى علمى ديگر در تفسير علمى وجود دارد : يكى استخراج علوم از قرآن ، و ديگرى تطبيق و تحميل نظريه‌هاى علمى بر قرآن ، اين دو مبنا از راه‌هاى ناصحيح تفسير علمى هستند كه همواره منجر به « تفسير به رأى » خواهد شد . و از اين رو ، بسيارى از مفسران ، آن را شيوه‌اى غلط مىدانند . « 2 » 6 . احتمال دادن خطا در فهم خود يا مقدمات و نتايج علوم تجربى . 7 . رعايت تأليف و تناسب آيات و وحدت موضوعى « 3 » در آيه يا آيات مورد بحث كه گاهى از آن به سياق آيات تعبير مىشود . معرفى آياتى دربارهء علوم و آفرينش اين كه چه مقدار از آيات قرآن دربارهء علوم گوناگون است ؟ برخى تا قريب به پانصد آيه را در اين باره بر شمرده‌اند ، و به روشنى برخى از آنها ، با فرضيه‌هاى علمى نيز موافقت دارد . در اين جا به نمونه‌هايى از آن‌ها اشارت مىرود .

--> ( 1 ) خالد عبد الرحمن العك ، اصول التفسير و قواعده / 224 . ( 2 ) ر . ك : الميزان ، ج 1 / 4 ؛ رضائى ، محمد على ، درآمدى بر تفسير علمى قرآن صفحهء 174 به بعد . ( 3 ) ر . ك : خالد عبد الرحمن العك ، اصول التفسير و قواعده / 224 .